ภาวะสมองเสื่อมกับอัลไซเมอร์ เรื่องใกล้ตัวที่เข้าใจได้และดูแลได้

หลายคนมักสงสัยว่าอาการหลงลืมเป็นสัญญาณของภาวะสมองเสื่อมหรือโรคอัลไซเมอร์หรือไม่ ความจำที่เปลี่ยนไม่ได้หมายความว่าต้องเป็นอัลไซเมอร์เสมอไป เพราะอาการสมองเสื่อมสามารถเกิดจากหลายสาเหตุ ทั้งความเครียด การพักผ่อนไม่เพียงพอ โรคทางระบบประสาท หรือภาวะทางกายและจิตใจ การเข้าใจว่า สมองเสื่อมกับอัลไซเมอร์ต่างกันอย่างไร ตั้งแต่แรกช่วยให้ผู้ป่วย ครอบครัว และสามารถดูแลวางแผนการดูแล ตรวจสุขภาพสมอง ไปจนถึงการป้องกันสมองเสื่อมในระยะยาว พร้อมเข้าใจแนวทางโรคอัลไซเมอร์การรักษาที่ช่วยชะลอความเสื่อม แม้ยังไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้

เข้าใจให้ชัดก่อนดูแล สมองเสื่อมกับอัลไซเมอร์ต่างกันอย่างไร?

ภาวะสมองเสื่อม (Dementia) หรือที่ใครหลายๆคนอาจจะเรียกว่า “โรคสมองเสื่อม” ไม่ใช่โรคอย่างเดียว แต่เป็นคำเรียกรวมของกลุ่มอาการที่สมองทำงานถดถอย ส่งผลต่อความจำ การคิด การตัดสินใจ และการทำกิจวัตรประจำวัน อาการสมองเสื่อมสามารถเกิดจากหลายสาเหตุ ขึ้นอยู่กับบริเวณสมองที่ได้รับผลกระทบ เช่น

• Lewy Body Dementia - เกิดจากการสะสมโปรตีนผิดปกติในสมอง ส่งผลต่อการรับรู้และพฤติกรรม
• ภาวะสมองเสื่อมจากพาร์กินสัน - ส่งผลทั้งต่อการเคลื่อนไหวและการทำงานของสมอง

ส่วนโรคอัลไซเมอร์เป็นสาเหตุหลักที่พบบ่อยของสมองเสื่อม ลักษณะเด่นคือการเสื่อมของสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับความจำและการเรียนรู้ ซึ่งค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงไปตามเวลา แม้อาการหลงลืมอาจดูคล้ายกับสมองเสื่อมชนิดอื่น แต่กลไกการเสื่อมและแนวทางการดูแลแตกต่างอย่างชัดเจน การเข้าใจความแตกต่างนี้ช่วยให้ไม่ตื่นตระหนก และวางแนวทางดูแลสุขภาพสมองได้ตรงจุด [Alzheimer’s Organization. What Are The Different Types of Dementia?]

เรียนรู้ความแตกต่างของสมองเสื่อมกับอัลไซเมอร์
แล้ววางแผนป้องกันให้ทันก่อนใคร!

รู้จักภาวะสมองเสื่อมให้มากขึ้น ภาวะที่เกิดได้ใกล้ตัวกว่าที่คิด

ภาวะสมองเสื่อมไม่เพียงส่งผลต่อความจำ แต่ยังกระทบการตัดสินใจ วางแผน จัดการเรื่องต่าง ๆ รวมถึงอารมณ์และพฤติกรรม การเข้าใจสาเหตุช่วยให้ป้องกันและดูแลสมองตั้งแต่เนิ่น ๆ การสังเกตและวินิจฉัยตั้งแต่ระยะแรกช่วยจัดการปัจจัยที่เป็นสาเหตุของภาวะสมองเสื่อม เช่น

• ปัญหาการนอนหลับเรื้อรัง
• การขาดวิตามินบางชนิด เช่น วิตามิน B12
• ภาวะซึมเศร้าหรือความเครียดสะสม
• ผลข้างเคียงจากยาบางประเภท

แล้วอัลไซเมอร์คืออะไร? ทำความเข้าใจการเปลี่ยนแปลงของสมองตามเวลา

โรคอัลไซเมอร์เป็นหนึ่งในภาวะสมองเสื่อมที่เกิดจากการเสื่อมของเซลล์สมองอย่างค่อยเป็นค่อยไป ส่งผลต่อความคิด ความจำ และการใช้ชีวิตอย่างอิสระ อาการในระยะแรกมักเกี่ยวข้องกับความจำระยะสั้น เช่น

• ลืมเรื่องที่เพิ่งเกิดขึ้น แต่กลับจำได้ดีกับเรื่องในอดีต เช่น จำไม่ได้ว่าเพิ่งคุยอะไรหรือรับงานอะไรมา แต่สามารถเล่าเรื่องในอดีตได้ชัดเจน
• ลืมนัดหมายหรือกิจวัตรประจำวัน เช่น ลืมประชุม ลืมทานยา หรือสับสนกับตารางงานที่เคยทำเป็นประจำ
• ถามคำถามซ้ำ ๆ หรือเล่าเรื่องเดิมซ้ำบ่อย เช่น ถามข้อมูลเดิมจากคนรอบข้างหรือเพื่อนร่วมงานหลายครั้งโดยไม่รู้ตัว

เมื่อเวลาผ่านไป อาการจะส่งผลต่อการคิด การใช้ภาษา และการวางแผนชีวิตประจำวัน การเข้าใจการเปลี่ยนแปลงนี้ช่วยให้ผู้ป่วย ครอบครัว และผู้ดูแลวางแผนการดูแล ปรับกิจกรรม และสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม แม้โรคอัลไซเมอร์ยังไม่สามารถรักษาให้หายขาด การตรวจพบและเริ่มดูแลตั้งแต่ระยะแรกช่วยชะลอความเสื่อมและรักษาคุณภาพชีวิตได้ (สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่ : โรคอัลไซเมอร์ สาเหตุและการป้องกันที่ทุกคนควรรู้ตั้งแต่วันนี้)

ทำไมการเข้าใจความต่างของอาการสมองเสื่อมและโรคอัลไซเมอร์จึงสำคัญ?

แม้อาการเริ่มต้นของภาวะสมองเสื่อมและโรคอัลไซเมอร์จะดูคล้ายกัน เช่น ความจำลดลง หลงลืม หรือสับสนเรื่องเวลา แต่ทั้งสองภาวะมีวิธีการตรวจประเมิน และแนวทางการดูแลที่แตกต่างกัน การเข้าใจความต่างตั้งแต่ต้นจึงช่วยให้การดูแลเป็นไปอย่างเหมาะสมและตรงจุดมากขึ้น ปัจจุบันการแยกภาวะสมองเสื่อมออกจากโรคอัลไซเมอร์อาศัยการตรวจประเมินหลายด้านร่วมกัน เช่น

• การซักประวัติและประเมินความคิด ความจำ และการใช้ชีวิตประจำวัน
• การตรวจเลือดเพื่อคัดกรองปัจจัยที่อาจส่งผลต่อการทำงานของสมอง
• การตรวจภาพสมอง เช่น MRI หรือ CT Scan เพื่อดูการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างสมอง
• การประเมินด้านอารมณ์ พฤติกรรม และการตอบสนองต่อการรักษา

เมื่อทราบสาเหตุที่ชัดเจน แนวทางการดูแลรักษาจึงแตกต่างกันออกไป เช่น

• ภาวะสมองเสื่อมบางประเภท อาจเน้นการปรับยา ฟื้นฟูสมอง และปรับพฤติกรรมหรือสภาพแวดล้อม
• โรคอัลไซเมอร์ จะเน้นการรักษาเพื่อชะลอการเสื่อม ควบคุมอาการ และวางแผนการดูแลระยะยาว

การเข้าใจความแตกต่างนี้ช่วยลดการรักษาแบบเหมารวม ทำให้แพทย์วางแผนการดูแลได้ตรงกับภาวะของผู้ป่วย และช่วยให้ผู้ป่วยกับครอบครัวสามารถเตรียมตัว ปรับวิถีชีวิต และดูแลคุณภาพชีวิตในระยะยาวได้อย่างเหมาะสม

แยกให้ออก รู้ก่อน ป้องกันก่อน
เริ่มสังเกตอาการและปรับกิจวัตรชีวิตให้เหมาะสม

โรคอัลไซเมอร์มีกี่ระยะ รู้สัญญาณตั้งแต่ระยะแรกเพื่อดูแลได้ทัน

โรคอัลไซเมอร์เป็นภาวะสมองเสื่อมที่มีการดำเนินโรคแบบ Progressive หรืออาการจะค่อย ๆ แย่ลงตามเวลา ปัจจุบันยังไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ การดูแลจึงมุ่งเน้นการชะลอความเสื่อมของสมอง ลดความรุนแรงของอาการ และคงคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยให้นานที่สุด การสังเกตสัญญาณตั้งแต่ระยะแรกควบคู่กับการตรวจประเมินสุขภาพและประสิทธิภาพของสมองอย่างสม่ำเสมอ มีบทบาทสำคัญในการวางแผนดูแลระยะยาว ช่วยให้ผู้ป่วยและครอบครัวเตรียมความพร้อมและชะลอความเสื่อมได้อย่างเหมาะสม โรคอัลไซเมอร์สามารถแบ่งออกเป็น 4 ระยะหลัก ตามการเปลี่ยนแปลงของอาการและความสามารถในการใช้ชีวิตประจำวัน ดังนี้

เริ่มต้นดูแลสุขภาพสมอง ด้วยการตรวจความคิดและความจำตั้งแต่วันนี้

แม้สมองของคุณยังทำงานได้ปกติ การเริ่มตรวจความคิดและความจำตั้งแต่วันนี้ก็เป็นก้าวเล็ก ๆ ที่สำคัญ สมองเหมือนกล้ามเนื้อ หากไม่ฝึกหรือดูแลก็อาจถดถอยโดยไม่รู้ตัว วันนี้มี CogMate™ เครื่องมือประเมินสมองครบวงจร ที่ช่วยวัดความจำ การคิดวิเคราะห์ การวางแผน การแก้ปัญหา และการตัดสินใจ โดยไม่ต้องรอให้เกิดอาการสมองเสื่อม การตรวจตั้งแต่เนิ่น ๆ มีประโยชน์ช่วยให้คุณ

• แยกความแตกต่างระหว่าง “ลืมตามวัย” กับ “แนวโน้มสมองเสื่อม” เพื่อทำความเข้าใจการเปลี่ยนแปลงของความจำอย่างเป็นระบบ
• ติดตามการเปลี่ยนแปลงของสมองเมื่อเวลาผ่านไป ว่าการดูแลปัจจุบัน เช่น อาหาร การออกกำลังกาย หรือกิจกรรมกระตุ้นสมอง มีผลจริงหรือไม่
• วางแผนดูแลสุขภาพสมองอย่างตรงจุด ทั้งโภชนาการ การออกกำลังกาย กิจกรรมกระตุ้นสมอง และปรับไลฟ์สไตล์ เพื่อให้สมองยังสดใสและทำงานเต็มศักยภาพ

ยิ่งรู้จักสมองตัวเองตั้งแต่เนิ่น ๆ การดูแลก็ยิ่งมีประสิทธิภาพ การเริ่มทำแบบทดสอบอายุสมอง CogMate™ ตั้งแต่วันนี้ไม่เพียงช่วยป้องกันภาวะสมองเสื่อม แต่ยังทำให้ชีวิตประจำวันเต็มไปด้วยความจำดี ความคิดสร้างสรรค์ และความมั่นใจ สมองที่แข็งแรงคือรากฐานของชีวิตที่สมบูรณ์ การเริ่มดูแลวันนี้จึงเป็นของขวัญล้ำค่าที่คุณมอบให้ตัวเองทุกวัน การเข้าใจความแตกต่างระหว่างภาวะสมองเสื่อมกับโรคอัลไซเมอร์เป็นก้าวแรกในการดูแลสมอง เพราะสมองเสื่อมกับอัลไซเมอร์ต่างกันอย่างไร มีผลต่อการวางแผนดูแลและป้องกันสมองเสื่อม ภาวะสมองเสื่อมเกิดได้จากหลายสาเหตุ และไม่ใช่ทุกความหลงลืมจะหมายถึงโรคอัลไซเมอร์การรักษาจะยากเสมอไป การรู้จักระยะของอัลไซเมอร์ตั้งแต่ MCI จนถึงระยะรุนแรงช่วยให้ผู้ป่วยและครอบครัววางแผนดูแลได้ทันเวลา ปัจจุบันมีเครื่องมืออย่าง CogMate™ ที่ช่วยทดสอบอายุสมองและประเมินการทำงานของสมอง การตรวจตั้งแต่เนิ่น ๆ ช่วยติดตามอาการสมองเสื่อม ปรับโภชนาการ การออกกำลังกาย และกิจกรรมกระตุ้นสมองได้เหมาะสม ทำให้สมองแข็งแรง ชะลอความเสื่อม และใช้ชีวิตประจำวันอย่างมั่นใจ

อย่าปล่อยให้สมองถดถอย!
ทดสอบอายุสมองด้วย CogMate™ วันนี้